Kolejne czynność po śmierci osoby bliskiej

Czynności związane z majątkiem i zobowiązaniami zmarłego (przed spadkobraniem)

Sytuacja straty osoby bliskiej wiąże się z koniecznością poznania spraw, zobowiązań, wykorzystywanych przez niego rozwiązań finansowych, co do których często jeszcze przed lub w trakcie sprawy spadkowej, konieczne jest podjęcie wstępnych czynności ( np. poinformowanie banku, firmy kredytowej, ubezpieczyciela, o śmierci). Dotyczy to także osób, które przed śmiercią były przedsiębiorcami, zwłaszcza prowadzącymi jednoosobową, lub niewielką działalność gospodarczą.
Zdając sobie sprawę, że pierwsze dni po stracie są bardzo trudne, o tyle opierając się na naszym długoletnim doświadczeniu poradniczym zalecamy dokonanie, jak najszybciej to możliwe, wszelkich czynności pozwalających na zapoznanie się z sytuacją prawną zmarłego.
Często wystarczy dokładne przejrzenie pozostawionych dokumentów, kontakt ze wspólnikiem, współpracownikami, księgowym, aby ustalić pierwsze plany działania i najpilniejsze czynności.
Warto zwrócić uwagę na wszelkie dokumenty bankowe, rachunki, umowy, z których może wynikać zakres np. comiesięcznych zobowiązań, ich rodzaj, a także informacja jakiemu podmiotowi przekazać informację o śmierci.

 a) RACHUNEK BANKOWY

Do zamknięcia konta, zablokowania karty i rozwiązania umowy wystarczy akt zgonu. Zgromadzone na rachunkach bankowych/lokatach fundusze wchodzą co do zasady w zakres masy spadkowej, a ich uwolnienie przez bank możliwe będzie dopiero po przedłożeniu przez spadkobierców prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Przestrzegamy przed posługiwaniem się po śmierci osoby bliskiej np. jej kartą bankową, która powinna być zablokowana jak najszybciej. Takie czynności mogą rodzić odpowiedzialność karną. Zalecamy ( o ile to możliwe)- zapoznanie się z treścią umowy o rachunek bankowy/kartę kredytową, kredyt, aby poznać warunki i ewentualne sankcje ze zwłokę, itd. Na mocy prawa bankowego, bank w którym zmarły miał założone konto, ma obowiązek wypłacić kwotę wydaną na koszty pogrzebu osobie, która przedstawi rachunki dokumentujące poniesione koszty. Ograniczeniem jest tu wysokość nieprzekraczająca kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. 

b) KREDYTY / POŻYCZKI

W razie śmierci osoby będącej np. współkredytobiorcą kredytu hipotecznego, lub innego, należy ustalić z bankiem warunki ubezpieczenia kredytu i możliwości aktualizacji tej polisy. Wskazać należy, że zdecydowana większość kredytów jest ubezpieczona.
Możliwość realizacji umowy ubezpieczeniowej kredytu następuje na zasadach opisanych w OWU, jest dość skomplikowaną procedurą i wymaga bieżącego kontaktu z bankiem.
W razie konieczności cesji / przejęcia kredytu należy jak najszybciej uzgadniać te kwestie z bankiem, aby uniknąć wszczynania zawsze płatnych procedur wzywania do zapłaty / windykacji itd. 

c) UMOWY

Pamiętać trzeba, by uregulować kwestię zobowiązań, jakie miała zmarła osoba.
Mogą być to umowy o media ( prąd, gaz, woda), umowy telekomunikacyjne, najmu lokali i in.
Często do dokonania czynności cesji/ zmiany umowy/ przejęcia potrzebne będą dokumenty poświadczające dziedziczenie.
Szczególną formą wymagająca uwagi są sprawy związane z przedsiębiorstwem

d) PRZEDSIĘBIORSTWO (FIRMA)

Z uwagi na rozległość tego zagadnienia, zwracamy jedynie uwagę na to, że spadkobiercy także będą musieli zadbać o sprawy związane z działalnością (dopilnować wygaśnięcia umów, leasingów, najmu, wypłaty wynagrodzenia pracownikom itp.).
Jeśli zmarły prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, zakończy się ona z mocy prawa.
Przy spółkach osobowych w zależności od umowy między wspólnikami, może zaistnieć sytuacja, że udziały zmarłego przejdą na spadkobierców, ale śmierć wspólnika może być też przesłanką do rozwiązania spółki. W spółkach kapitałowych udziały albo akcje wchodzą w skład spadku, chyba że umowa spółki stanowić będzie inaczej, wtedy spadkobiercom należeć się będzie rekompensata pieniężna.
Zależnie od formy prowadzonej działalności gospodarczej, różny jest zakres koniecznych i wymaganych prawem czynności.
Ze względu jednak na rozbudowany ich zakres, konieczne może okazać się zaangażowanie poprzez zlecenie przeprowadzenia tych spraw profesjonalnemu pełnomocnikowi. W tym wypadku cenna może okazać się wiedza i doświadczenie nie tylko adwokatów czy radców prawnych, ale także doradców podatkowych, którzy mają uprawnienie do reprezentowania klientów przez organami administracji skarbowej.
Lista doradców podatkowych: https://krdp.pl/doradcy.php

e) NAJEM MIESZKANIA / SPÓŁDZIELCZE LOKATORSKIE PRAWO DO LOKALU

W przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, które przysługiwało małżonkom, po śmierci jednego z nich, prawo to z mocy Ustawy przechodzi na drugiego. Warunkiem jest złożenie spółdzielni deklaracji członkowskiej w przeciągu 1 roku od dnia śmierci.
Co ważne, nie tylko małżonek ale też „osoba, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu”,
czyli konkubent, jest uprawniona do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Podstawa prawna: art. 13 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

W przypadku najmu mieszkania, w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, osoby, wobec których płacił (lub był zobowiązany płacić) alimenty, konkubent. Warunkiem jest, żeby osoby te stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. W innym wypadku, stosunek najmu wygaśnie.

Podstawa prawna: art. 691 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

f) SAMOCHÓD/MOTOCYKL/PRZYCZEPA

Każdy pojazd, który by własnością zmarłego jest częścią masy spadkowej. Aby doprowadzić do zaktualizowania stanu prawnego co do własności, trzeba dokonać procedury zmiany danych w systemie rejestracyjnym.
Czynności tych dokonuje się w Urzędzie Miasta lub Starostwie Powiatowym ( zależnie od wielkości miejscowości). Na stronach internetowych tych organów znajdują się szczegółowe opisy procedur, a zazwyczaj także druki formularzy urzędowych, wraz z wykazanymi koniecznymi załącznikami.

Drodzy Czytelnicy! Dokładamy wszelkich starań, aby nasza strona była Wam jak najbardziej pomocna. Pamiętajcie jednak, że każda życiowa sprawa, problem, zagadnienie jest wyjątkowe i indywidualne, może wymagać profesjonalnej pomocy.
Nasza strona nie jest poradnikiem, ani encyklopedią wiedzy.
Fundacja Nagle Sami, nasi współpracownicy i przyjaciele dokładają wszelkich profesjonalnych starań, ale ze względu na zawiłość większości spraw, nie mogą ponosić odpowiedzialności, za działania podejmowane przez Was na podstawie zawartych tu informacji.

© 2012 Fundacja Nagle Sami. Wszelkie prawa zastrzeżone.