porady prawne

Pierwsze czynności prawne po stracie bliskiego

Karta zgonu

Pierwszym dokumentem jaki otrzymują bliscy osoby zmarłej jest karta zgonu.
Kartę zgonu zawsze wystawia lekarz.
Jeśli zgon nastąpił w szpitalu, będzie to lekarz prowadzący oddział, na którym osoba przebywała, jeżeli zgon nastąpił w domu należy wezwać lekarza rodzinnego (w dni powszednie w godzinach pracy przychodni) albo lekarza pogotowia (po godzinie 18:00, w dni wolne od pracy).
Karta zgonu wydawana jest bezpłatnie w jednym egzemplarzu, warto ją skopiować, bo oryginał przekazuje się Urzędowi Stanu Cywilnego.
Co należy zrobić?
Po uzyskaniu karty zgonu należy skontaktować się z zakładem pogrzebowym, który przewiezie ciało zmarłego do kostnicy (miejskiej albo własnej).
Większość formalności związanych z pochówkiem mogą na zasadzie pełnomocnictwa dokonać pracownicy zakładów pogrzebowych, co znacznie ułatwia i przyspiesza procedury, odciążając od nich bliskich zmarłego.

Sekcja zwłok

Jeżeli istnieje konieczność przeprowadzenia sekcji zwłok, ciało trafia do zakładu medycyny sądowej. Po przeprowadzeniu sekcji zwłok, co może potrwać kilka dni, to właściwy zakład medycyny sądowej wystawi Kartę zgonu na podstawie przedłożonego dokumentu tożsamości osoby zmarłej (zawierającego numer PESEL) oraz po przedłożeniu zezwolenia prokuratury na odbiór zwłok. Szczegółowe warunki odbioru Karty zgonu i odbioru zwłok oraz uiszczenia opłat za ich przechowanie ustalają poszczególne zakłady.
Sekcja zwłok zarządzana jest przez prokuratora, w sytuacji gdy zachodzi konieczność wyjaśnienia okoliczności śmierci ( np. przyczynienia osób trzecich, obrażeń w wypadku, przyczyn zatrucia, etc.).
Należy pamiętać, że sekcja zwłok jest ważna czynnością procesową, której celem jest zabezpieczenie dowodów, które później mogą być nie do odtworzenia. Zatem, często mimo trudnej sytuacji, tj. konieczności oczekiwania na jej wykonanie, należy mieć na uwadze, że to czynność konieczna.

Co należy zrobić?
Po uzyskaniu karty zgonu należy skontaktować się z zakładem pogrzebowym, który przewiezie ciało zmarłego do kostnicy (miejskiej albo własnej).
Większość formalności związanych z pochówkiem mogą na zasadzie pełnomocnictwa dokonać pracownicy zakładów pogrzebowych, co znacznie ułatwia i przyspiesza procedury, odciążając od nich bliskich zmarłego.

Sytuacje nadzwyczajne, zgon za granicą, śmierć w katastrofie

Ze względu na niemożność opisania wszystkich potencjalnych okoliczności śmierci osoby bliskiej, w różnych okolicznościach, konieczne może być dokonywanie innych, często specjalnych procedur.
Wskazać tu należy, np. na zdarzenia górskie, katastrofy, wypadki i zdarzenia za granicą, odnalezienie zwłok po długim czasie i in.
Co do zasady, jeżeli tylko jest taka możliwość w sytuacjach zdarzeń losowych, wypadków, należy w miarę możliwości zasięgnąć wsparcia towarzystwa ubezpieczeniowego, jeżeli zmarły był ubezpieczony, np. idąc w góry, wyjeżdżając do pracy.
W sytuacjach zgonów zagranicznych, możliwe i konieczne może być uzyskanie wsparcia konsularnego, polskiej lub innej europejskiej placówki dyplomatycznej, w miejscu, gdzie nastąpiło zdarzenie. Ich listę wraz z adresami można znaleźć tu: www.msz.gov.pl.

Co należy zrobić?
W każdej sytuacji wymagającej dokonywania szczególnych czynności, zachęcamy do kontaktu z nami.
Ponadto, w sytuacji w której okoliczności śmierci badane są przez uprawnione organy, krajowe lub zagraniczne, istotne pozostaje pozostawanie w kontakcie z tymi organami.
W każdym czasie, można do wszelkich czynności umocować do działania pełnomocnika profesjonalnego. W Polsce to adwokat lub radca prawny. Może to być także osoba najbliższa.
Listę adwokatów i radców prawnych znaleźć można tu:
http://kirp.pl/wyszukiwarka-radcow-prawnych/
http://www.adwokatura.pl/aktualnosci/rejestr-adwokatow/  
W razie konieczności uzyskania pomocy prawnej za granicą, można w tym zakresie uzyskać pomoc konsulatów lub ambasad RP, prowadzących listy prawników.

 

Akt zgonu

Zgon osoby należy zgłosić w ciągu trzech dni od dnia śmierci w Urzędzie Stanu Cywilnego właściwego dla miejsca, w którym nastąpił zgon.
Jeśli osoba ta zmarła na skutek choroby zakaźnej — tylko 24 godziny od momentu zgonu.
Wyjątkowo zgłoszenia można dokonać w urzędzie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub miejsca, w którym został pochowany – w urzędzie trzeba będzie wyjaśnić, z jakiego powodu.
Uzyskanie Aktu zgonu można zlecić zakładowi pogrzebowemu, którego pracownicy na podstawie pełnomocnictwa mogą dokonać czynności administracyjnych.
Zalecamy uzyskanie kilku egzemplarzy aktu zgonu – mogą być później potrzebne do dokonywania ważnych czynności, wymagających oryginału, lub poświadczonej notarialnie kopii dokumentu.
Podstawa prawna: art. 10, art. 11 ust. 2, art. 64 Ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.
Do zgłoszenia śmierci i uzyskania aktu zgonu potrzebne są następujące dokumenty:
- karta zgonu wystawiona przez lekarza stwierdzającego zgon;
- dowód osobisty osoby zmarłej;
- w przypadku mężczyzn do 50. roku życia posiadających książeczkę wojskową – książeczka wojskowa (jest niszczona w celu dezaktualizacji)
- odpis aktu urodzenia (w przypadku śmierci dziecka).
Skrócony odpis aktu zgonu wydawany jest bezpłatnie w trzech egzemplarzach.
Należy w nim podać w jakim celu potrzebny jest nam odpis oraz czy odbierzemy go w tym samym urzędzie, czy w innym (np. naszego miejsca zamieszkania). Kolejne odpisy wydawane są za opłatą – 22 złote za odpis skrócony, 33 złote za odpis zupełny.
Zazwyczaj do dokonywania czynności po śmierci potrzebny jest ODPIS SKRÓCONY.
Po zgłoszeniu zgonu w USC osoba zmarła zostanie automatycznie wymeldowana z miejsca pobytu stałego lub czasowego, a jej dowód osobisty zostanie unieważniony.
Jeśli do zgonu doszło za granicą i nie został on tam zarejestrowany, można zarejestrować go w Polsce, posługując się odnośnymi dokumentami stwierdzającymi zgon, po ich uprzednim tłumaczeniu przez tłumacza przysięgłego.
Kto może zgłosić zgon:
- współmałżonek osoby, która zmarła,
- pozostała rodzina zmarłej osoby, na przykład dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, brat, siostra, siostrzenica, bratanek, teściowie,
- pełnomocnik jednej z powyższych osób, np. przedstawiciel zakładu pogrzebowego, sąsiad, znajomy, dysponujący pisemnym pełnomocnictwem.
Podstawa prawna: art. 65 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego

Pogrzeb i zasiłek pogrzebowy

Formalności związane z pogrzebem i wypłatą zasiłku pogrzebowego zazwyczaj załatwia zazwyczaj zakład pogrzebowy. Oczywiście, nie wyłącz to możliwości samodzielnego działania osób bliskich,
Przy organizacji pogrzebu podpisuje się odpowiednie upoważnienie. Formalności dotyczące pogrzebu to data, miejsce pochówku, szczegóły nabożeństwa żałobnego, wybór trumny.
Od 1 marca 2011 roku - wysokość zasiłku pogrzebowego to stała kwota 4000 PLN, dla ubezpieczonych w ZUS i KRUS.
Wniosek należy złożyć w przeciągu 12 miesięcy od dnia śmierci, po tej dacie następuje przedawnienie roszczeń!
Warto ustalić przy zleceniu wykonywania pochówku koszty wszystkich czynności z firmą pogrzebową!

Co należy zrobić?
Zakład pogrzebowy zwykle wymaga następujących dokumentów:
- karta zgonu
- dowód osobisty osoby zmarłej
- zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu (NIP i PESEL zmarłego jest potrzebny) lub ostatni odcinek renty lub emerytury
Jeśli załatwienie spraw pochówki nie wykonuje firma pogrzebowa – wówczas konieczne jest, by osoba sprawiająca pochówek dostarczyła do zgodnego z meldunkiem osoby zmarłej oddziału ZUS /KRUS następujące dokumenty, by zostały one rozliczone:
- wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12 dostępny na stronie www.zus.pl),
- skrócony odpis aktu zgonu,
- oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu (warto je skserować i zachować kopie)
- dokumenty świadczące o pokrewieństwie lub powinowactwie (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowody osobiste)
- zaświadczenie płatnika składek (czyli najczęściej pracodawcy) o podleganiu ubezpieczeniu rentowemu w dniu śmierci.
Szczegóły:
Zasiłek z ZUS:
http://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-pogrzebowy

Zasiłek z KRUS
https://www.krus.gov.pl/zadania-krus/swiadczenia/swiadczenia-z-ubezpieczenia-emerytalno-rentowego/zasilek-pogrzebowy/

Urlop okolicznościowy

Na czas formalności związanych z pochówkiem pracownikowi przysługuje urlop okolicznościowy, o którego udzielenie należy zwrócić się z wnioskiem do pracodawcy. Wymiar urlopu zależy od stopnia pokrewieństwa: dwa dni przysługują w przypadku zgonu małżonka, dziecka, rodzica, ojczyma, macochy. Jeden dzień w przypadku zgonu rodzeństwa, babci, dziadka lub innej osoby pozostającej na naszym utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką. Jest to dodatkowy urlop, niewliczany do puli urlopu wypoczynkowego.
Pracodawca nie może odmówić pracownikowi urlopu okolicznościowego, jeśli ten w dostatecznym stopni uprawdopodobni wydarzenie, na jakie chce otrzymać zwolnienie.
W celach dowodowych zawsze konieczne będzie przedłożenie aktu zgonu.

Wymiar urlopu okolicznościowegoWydarzenie
2 dni Ślub pracownika
2 dni Narodziny dziecka pracownika
2 dni Zgon i pogrzeb małżonka pracownika, jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy
1 dzień Ślub dziecka pracownika
1 dzień Zgon i pogrzeb siostry, brata, teściowej, teścia, babci, dziadka pracownika
1 dzień Zgon i pogrzeb innej osoby, będącej na utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką pracownika,


Źródło grafiki : https://www.infor.pl/prawo/praca/urlopy-pracownicze/262430,Jaki-jest-wymiar-urlopu-okolicznosciowego.html
Podstawa prawna: § 15 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.

 

Odprawa pośmiertna i zaległe wynagrodzenie

Jeśli osoba zmarła pracowała to dział księgowości wyliczy i wypłaci spadkobiercom należną kwotę odprawy z pracy. W zależności od stażu pracy wyniesie ona równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia (przy pracy mniej niż 10 lat u danego pracodawcy), trzymiesięcznego (przy pracy co najmniej 10 lat) albo sześciomiesięcznego (przy pracy ponad 15 lat).

Oprócz tego pracodawca wypłaci zaległe wynagrodzenie czy ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Odprawa pośmiertna przysługuje rodzinie zmarłego, który w chwili śmierci pozostawał w stosunku pracy, ewentualnie pobierał zasiłek z tytułu niezdolności do pracy na skutek choroby. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny, jeśli taka osoba jest tylko jedna (np. małżonek) to dostaje on połowę kwoty.

Podstawa prawna:  art. 93 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Pracodawca ponadto, może w ramach swojego swobodnego działania dokonać wypłaty specjalnego zasiłku ( darowizny) na rzecz osób bliskich zmarłego. Zależy to jednak wyłącznie od jego woli, względnie np. warunków korporacyjnych, lub regulaminu pracy.

Warto sprawdzić, czy w zakładzie pracy zmarłego praktykowane są takie czynności pomocowe.

Drodzy Czytelnicy! Dokładamy wszelkich starań, aby nasza strona była Wam jak najbardziej pomocna. Pamiętajcie jednak, że każda życiowa sprawa, problem, zagadnienie jest wyjątkowe i indywidualne, może wymagać profesjonalnej pomocy.
Nasza strona nie jest poradnikiem, ani encyklopedią wiedzy.
Fundacja Nagle Sami, nasi współpracownicy i przyjaciele dokładają wszelkich profesjonalnych starań, ale ze względu na zawiłość większości spraw, nie mogą ponosić odpowiedzialności, za działania podejmowane przez Was na podstawie zawartych tu informacji.

© 2012 Fundacja Nagle Sami. Wszelkie prawa zastrzeżone.