czym się zajmujemy

porady prawne

Z sytuacją straty wiąże się wiele obowiązków urzędowych i prawnych.

W tej zakładce "krok po kroku" można znaleźć informacje - jakie formalności należy po kolei załatwić w związku ze śmiercią najbliższej osoby.

Dyżury prawnika Fundacji Nagle Sami - adwokat Justyny Wisińskiej-Kurpiel odbywają się (od 13 stycznia) w każdy piątek w godzinach 9.30-11.30 Porady są bezpłatne, prosimy jednak o wcześniejsze umówienie wizyty. Konsultacje mogą odbywać się również telefoniczne lub mailowo:

Telefon: 519758157

E-mail: prawnik@naglesami.org.pl

Nasz prawnik udziela pomocy między innymi przy formalnościach związanych z utratą osoby bliskiej, w szczególności postępowaniu spadkowym, sprawach z zakresu prawa pracy (koniecznych do uregulowania z pracodawcą po śmierci pracownika), sprawach z ZUS, postępowaniach z ubezpieczycielami.

Postaramy się pomóc w rozwiązaniu każdego problemu prawnego lub przekierować do odpowiednich podmiotów.

Zapraszamy do kontaktu!

 

 

formalności

  1. KARTA ZGONU

Kartę zgonu wystawia lekarz. Jeśli zgon nastąpił w szpitalu, będzie to lekarz prowadzący oddział, na którym osoba przebywała, jeżeli zgon nastąpił w domu należy wezwać lekarza rodzinnego (w dni powszednie w godzinach pracy przychodni) albo lekarza pogotowia (po godzinie 18:00, w dni wolne od pracy). Karta zgonu wydawana jest bezpłatnie w jednym egzemplarzu, warto ją skserować.

Jeżeli istnieje konieczność przeprowadzenia sekcji zwłok, ciało trafia do zakładu medycyny sądowej. Po przeprowadzeniu sekcji zwłok, co może potrwać kilka dni, zakład medycyny sądowej wystawi Kartę zgonu na podstawie przedłożonego dokumentu tożsamości osoby zmarłej (zawierającego numer PESEL) oraz po przedłożeniu zezwolenia prokuratury na odbiór zwłok. Szczegółowe warunki odbioru Karty zgonu i odbioru zwłok oraz uiszczenia opłat za ich przechowanie ustalają poszczególne zakłady.

Mając Kartę zgonu należy skontaktować się z zakładem pogrzebowym, który przewiezie ciało zmarłego do kostnicy (miejskiej albo własnej).

  1. 2.     AKT ZGONU

Zgon osoby należy zgłosić w ciągu trzech dni od dnia śmierci w Urzędzie Stanu Cywilnego właściwego dla miejsca, w którym nastąpił zgon. Wyjątkowo zgłoszenia można dokonać w urzędzie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub miejsca, w którym został pochowany – w urzędzie trzeba będzie wyjaśnić, z jakiego powodu. Uzyskanie Aktu zgonu można zlecić zakładowi pogrzebowemu.

Podstawa prawna: art. 10, art. 11 ust. 2, art. 64 Ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

Do zgłoszenia śmierci i uzyskania aktu zgonu potrzebne są następujące dokumenty:

-       karta zgonu wystawiona przez lekarza stwierdzającego zgon

-       dowód osobisty osoby zmarłej

-       w przypadku mężczyzn do 50. roku życia posiadających książeczkę wojskową –książeczka wojskowa (jest przebijana w celu dezaktualizacji)

-       odpis aktu urodzenia (w przypadku śmierci dziecka).

Skrócony odpis aktu zgonu wydawany jest bezpłatnie w trzech egzemplarzach – warto od razu złożyć taki wniosek na piśmie, wzór dostępny jest w internecie. Należy w nim podać w jakim celu potrzebny jest nam odpis oraz czy odbierzemy go w tym samym urzędzie, czy w innym (np. naszego miejsca zamieszkania). Kolejne odpisy wydawane są za opłatą – 22 złote za odpis skrócony, 33 złote za odpis zupełny.

Podstawa prawna: załącznik do Ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej

Jeśli do zgonu doszło za granicą i nie został on tam zarejestrowany, można zarejestrować go w Polsce.

 UWAGA - należy sprawdzić, czy dane w akcie są zgodne!

Osoby uprawnione do zgłoszenia zgonu to przede wszystkim małżonek, dzieci, najbliżsi krewni i powinowaci. Podczas wizyty w urzędzie stanu cywilnego należy przedstawić swój dowód osobisty. Jeśli zmarły pozostawał w związku małżeńskim, od małżonka wymagany jest dowód osobisty albo odpis skrócony aktu małżeństwa. Jeśli zgon nastąpił w szpitalu, on powinien dokonać zgłoszenia.

Podstawa prawna: art. 65 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego

  1. 3.     POGRZEB I ZASIŁEK POGRZEBOWY

Formalności związane z pogrzebem i wypłatą zasiłku pogrzebowego zazwyczaj załatwia zakład pogrzebowy. Przy organizacji pogrzebu podpisuje się odpowiednie upoważnienie. Formalności dotyczące pogrzebu to data, miejsce pochówku, szczegóły nabożeństwa żałobnego, wybór trumny.

Zakład pogrzebowy zwykle wymaga następujących dokumentów:

-       karta zgonu

-       dowód osobisty osoby zmarłej

-       zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu (NIP i PESEL zmarłego jest potrzebny) lub ostatni odcinek renty lub emerytury

Jeśli spraw nie załatwia firma pogrzebowa - to trzeba zanieść do zgodnego z meldunkiem osoby zmarłej oddziału ZUS następujące dokumenty i tam je rozliczyć:

-       wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12 dostępny na stronie www.zus.pl),

-       skrócony odpis aktu zgonu,

-       oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu (warto je skserować i zachować kopie)

-       dokumenty świadczące o pokrewieństwie lub powinowactwie (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowody osobiste)

-       zaświadczenie płatnika składek (czyli najczęściej pracodawcy) o podleganiu ubezpieczeniu rentowemu w dniu śmierci.

Od 1 marca 2011 roku - wysokość zasiłku pogrzebowego to 4000 PLN. Wniosek należy złożyć w przeciągu 12 miesięcy od dnia śmierci.

Podstawa prawna: art. 80, art. 81 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

  1. 4.     RENTA

Jeśli osoba zmarła pracowała co najmniej 5 lat w ciągu ostatnich 10 lat, to dzieciom, żonie i rodzicom może przysługiwać renta z ZUS. Należy wypełnić formularz ZUS Rp-2 wraz z załącznikiem ZUS Rp-2a i złożyć w oddziale właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby wnioskującej. Kwestie rent reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. W zależności od ilości uprawnionych osób renta wynosi od 85% świadczenia, które przysługiwało zmarłemu - przy jednej osobie, 90% - przy dwóch osobach, do 95% - przy trzech i więcej osobach.

Podstawa prawna: art. 65 i następne ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dodatkowe informacje: http://www.zus.pl/default.asp?id=404&p=4&idk=

  1. 5.     ODPRAWA POŚMIERTNA

Jeśli osoba zmarła pracowała to dział księgowości wyliczy i wypłaci spadkobiercom należną kwotę odprawy z pracy. W zależności od stażu pracy wyniesie ona równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia (przy pracy mniej niż 10 lat u danego pracodawcy), trzymiesięcznego (przy pracy co najmniej 10 lat) albo sześciomiesięcznego (przy pracy ponad 15 lat). Oprócz tego pracodawca wypłaci zaległe wynagrodzenie czy ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Odprawa pośmiertna przysługuje rodzinie zmarłego, który w chwili śmierci pozostawał w stosunku pracy, ewentualnie pobierał zasiłek z tytułu niezdolności do pracy na skutek choroby. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny, jeśli taka osoba jest tylko jedna (np. małżonek) to dostaje on połowę kwoty.

Podstawa prawna:  art. 93 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Zasiłek losowy zależy od pracodawcy, jeżeli w danym zakładzie pracy będzie go uwzględniał regulamin wynagrodzeń bądź inny wewnętrzny akt, to pracodawca powinien go wypłacić.

  1. 6.     URLOP OKOLICZNOŚCIOWY

Na czas formalności związanych z pochówkiem pracownikowi przysługuje urlop okolicznościowy, o którego udzielenie należy zwrócić się z wnioskiem do pracodawcy. Wymiar urlopu zależy od stopnia pokrewieństwa: dwa dni przysługują w przypadku zgonu małżonka, dziecka, rodzica, ojczyma, macochy. Jeden dzień w przypadku zgonu rodzeństwa, babci, dziadka lub innej osoby pozostającej na naszym utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką. Jest to dodatkowy urlop, niewliczany do puli urlopu wypoczynkowego.

Podstawa prawna: § 15 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.

  1. 7.     NABYCIE ALBO ODRZUCENIE SPADKU

Po pogrzebie należy przeprowadzić sprawę spadkową lub u notariusza wyrobić akt poświadczenia dziedziczenia. Upraszczając, spadek można przyjąć lub odrzucić, przy czym przyjąć można bez ograniczeń za długi spadkowe (tak zwane przyjęcie proste) albo z ograniczeniem odpowiedzialności (tak zwane przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). Należy to zrobić w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule powołania, czyli od dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy. Co istotne, brak złożenia oświadczenia powoduje przyjęcie domniemanie, że spadek przyjęliśmy bez ograniczeń za długi spadkowe. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem.

Podstawa prawna: art. 1012 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się w Sądzie właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy wniosku albo u każdego notariusza (bez rejonizacji). Obie drogi nabycia spadku są równoprawne, przy czym aktu poświadczenia dziedziczenia nie można uzyskać w sytuacji spornej co do kręgu osób uprawnionych i podziału spadku.  

Wybierając drogę sądową otrzymujemy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia się spadkodawcę, spadkobierców i wysokość ich udziałów. Postanowienie to uprawomocnia się po 21 dniach licząc od dnia następnego po rozprawie, o ile nie zostanie zaskarżone.

Wybierając notariusza, otrzymujemy akt poświadczenia dziedziczenia.

Koszty notariusza to 50 zł za sporządzenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, 50 zł za otwarcie i ogłoszenie testamentu, 150 zł za sporządzenie protokołu dziedziczenia i aktu poświadczenia (plus 23 % podatku VAT), dodatkowo 7,38 zł brutto za stronę wypisu.

Koszty sądowe to 50 zł od każdego spadkobiercy, dodatkowo 7,38 zł brutto za stronę odpisu. Są to jednak tylko podstawowe kwoty, gdy nie ma spornej sytuacji.
Spadek możemy dostać w ramach dziedziczenia ustawowego albo na podstawie testamentu. Jeśli zmarły nie pozostawił testamentu, będzie nam potrzebny:

-       odpis skrócony aktu zgonu,

-       jeżeli są dzieci lub wnuki, to ich odpisy aktów urodzenia, a jeżeli są zamężne to odpisy skrócone aktów małżeństwa, jeśli rozwiedzione – to odpisy skrócone aktów małżeństwa z wpisaną adnotacją,

-       jeżeli jest małżonek, to odpis skrócony aktu małżeństwa.

UWAGA - należy sprawdzić czy dane w aktach są zgodne!

Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, potrzebny będzie:

-       odpis skrócony aktu zgonu,

-       testament (jeśli jest ich kilka to wszystkie egzemplarze, w razie wątpliwości co do prawdziwości notariusz może odmówić poświadczenia dziedziczenia i skierować sprawę do sądu),

-       wypis aktu notarialnego (jeżeli testament został sporządzony u notariusza).

Gdy do osób uprawnionych do dziedziczenia należą osoby mieszkające za granicą należy od nich uzyskać pełnomocnictwa do sprawy spadkowej, bądź też pełnomocnictwa dla doręczeń, co na pewno przyspieszy przeprowadzenie sprawy spadkowej.
Od chwili zarejestrowania u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu, spadkobierca musi zgłosić spadek w Urzędzie Skarbowym. Spadkobiercy z pierwszej grupy, czyli (najprościej tłumacząc) najbliższa rodzina zwolniona jest z podatku od spadku, pozostali muszą rozliczyć i zapłacić należny podatek. W terminie 6 miesięcy, na formularzu SD-Z2 (jeśli jest zwolniony) albo w terminie 1 miesiąca, na formularzu SD-3 (jeśli nie jest zwolniony).

Podstawa prawna: art. 4a, art. 17a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

  1. 8.     KSIĘGI WIECZYSTE

Jako spadkobierca jesteś zobowiązany do ujawnienia prawa własności nieruchomości w księgach wieczystych. Jest to możliwe mając wypis aktu poświadczenia dziedziczenia lub odpis prawomocnego orzeczenia sądu. Wniosek KW_wpis (dostępny w wydziałach ksiąg wieczystych oraz na stronie www.ms.gov.pl) składa się w wydziale ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego, właściwym dla nieruchomości uzyskanej na podstawie spadku. Koszt to 150 złotych od każdej księgi wieczystej (czasem nieruchomość posiada kilka ksiąg wieczystych).

  1. 9.     BANK

Do zamknięcia konta, zablokowania karty i rozwiązania umowy wystarczy akt zgonu, ale do odblokowania środków niestety nie - wymagane jest poświadczenie dziedziczenia lub postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Należy starannie prześledzić umowę podpisaną z bankiem, żeby uniknąć nieprzewidzianych sytuacji, jak chociażby naliczanych odsetek powstałych w związku z debetem na karcie kredytowej. Należy też zadbać o umowy kredytu. Szczegółowe warunki postępowania określa każdy bank indywidualnie.

Na mocy prawa bankowego, bank w którym zmarły miał założone konto, ma obowiązek wypłacić kwotę wydaną na koszty pogrzebu osobie, która przedstawi rachunki dokumentujące poniesione koszty. Ograniczeniem jest tu wysokość nieprzekraczająca kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku,

Podstawa prawna: art. 55 i następne ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

  1. 10. UMOWY

Należy pamiętać o zamknięciu wszystkich zobowiązań, jakie miała zmarła osoba. Należy złożyć odpis aktu zgonu u operatora sieci komórkowej w celu zakończenia umowy. Inne umowy, które są potrzebne (telefon stacjonarny, media, opłaty) należy przepisać na spadkobierców. W pozostałych firmach przedstawiać jedynie odpis aktu zgonu i raczej domagać się, żeby pozostawili sobie kserokopię.

  1. 11.  FIRMA

Jeżeli zmarły posiadał własną działalność gospodarczą czy spółkę, sprawy te reguluje ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, Kodeks cywilny, Kodeks spółek handlowych i Ordynacja podatkowa. Z uwagi na rozległość tego zagadnienia, zwracamy jedynie uwagę na to, że spadkobiercy także będą musieli zadbać o sprawy związane z działalnością (dopilnować wygaśnięcia umów, leasingów, najmu, wypłaty wynagrodzenia pracownikom itp.). Jeśli zmarły prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, zakończy się ona z mocy prawa. Przy spółkach osobowych w zależności od umowy między wspólnikami, może zaistnieć sytuacja, że udziały zmarłego przejdą na spadkobierców, ale śmierć wspólnika może być też przesłanką do rozwiązania spółki. W spółkach kapitałowych udziały albo akcje wchodzą w skład spadku, chyba że umowa spółki stanowić będzie inaczej, wtedy spadkobiercom należeć się będzie rekompensata pieniężna.

  1. 12. UBEZPIECZENIE

O ile pracownik był ubezpieczony w pracy w ramach ubezpieczenia grupowego - należy ubiegać się o wypłatę ubezpieczenia.

Jeśli chodzi  o dodatkowe ubezpieczenia - na życie w różnych ubezpieczalniach – należy sprawdzić w umowie konta bankowego, OFE, inne i następnie je zrealizować.
Gdy osoba zginęła w wypadku spowodowanym przez  inną osobę (najczęściej wypadki samochodowe, ale nie tylko) należy wystąpić do Ubezpieczyciela sprawcy o zadośćuczynienie, zwrot kosztów pogrzebu (pamiętajmy, że ZUS zwraca koszty  do ustalonej kwoty). Do ubezpieczyciela można wystąpić również o rentę wyrównawczą: czyli różnicę między tym, co mielibyśmy w przeliczeniu na osobę, gdyby nie śmierć, a otrzymywanym świadczeniem z ZUS. O  podwyższenie renty wyrównawczej można również występować do Ubezpieczyciela, gdy zachodzi zmiana okoliczności - tj. w pracy są kolejne podwyżki, których już zmarły nie dostanie, a renta z ZUS nie jest waloryzowana do tych zarobków.

Jeżeli zostałeś wskazany jako uposażony w umowie ubezpieczenia na życie, to śmierć bliskiej osoby, która Cię wskazała, jest zdarzeniem uprawniającym do otrzymania świadczenia. Jego wysokość zależy od sumy ubezpieczenia wpisanej w umowie, podpisanej przez zmarłego z towarzystwem ubezpieczeń. Każdy z zakładów podaje indywidualne terminy, co do realizacji świadczeń, jednak nie powinien być dłuższy niż 30 dni. Roszczenie względem zakładu ubezpieczeń przedawnia się z upływem 3 lat od zdarzenia tj. śmierci. Bieg ten przerywa zgłoszenie roszczenia jak i jego uznanie. Roszczenie należy zgłosić do właściwego towarzystwa ubezpieczeń, a następnie wskaże ono, jakich wymaga dokumentów. Oprócz standardowych dokumentów (akt zgonu, karta zgonu, dokument tożsamości) mogą wymagać dokumentu wyjaśniającego okoliczności zdarzenia (np. protokół wypadkowy z miejsca pracy, notatka służbowa policji, dokumentacja lekarska z placówek medycznych).

  1. 13.  NAJEM

W przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, które przysługiwało małżonkom, po śmierci jednego z nich, prawo przechodzi na drugiego. Warunkiem jest złożenie spółdzielni deklaracji członkowskiej w przeciągu 1 roku od dnia śmierci. Co ważne, nie tylko małżonek ale też „osoba, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu”, czyli konkubent, jest uprawniona do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

Podstawa prawna: art. 13 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

W przypadku najmu mieszkania, w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, osoby, wobec których płacił (lub był zobowiązany płacić) alimenty, konkubent. Warunkiem jest, żeby osoby te stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. W innym wypadku, stosunek najmu wygaśnie.

Podstawa prawna: art. 691 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

  1. 14.  SAMOCHÓD

Jeśli spadkodawca posiadał samochód, należy go przerejestrować w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta (właściwego dla adresu zameldowania właściciela pojazdu).  Potrzebne będą:

-       wniosek o rejestrację,

-       dokument tożsamości,

-       dokumenty pojazdu: karta pojazdu, dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne, ważna polisa OC (do wglądu),

-       wypis aktu poświadczenia dziedziczenia lub odpis prawomocnego orzeczenia sądu.

Wszystkie akty prawne znajdują się na stronie http://isap.sejm.gov.pl (pobierając plik należy wybrać wersję ujednoliconą).

Wszystkie aktualne formularze wniosków i oświadczeń, których można używać w korespondencji formalnej z ZUS po ich wydrukowaniu i wypełnieniu znajdują się na stronie http://www.zus.pl/default.asp?p=1&id=1083

zasiłek pogrzebowy

ZASIŁEK POGRZEBOWY 

dla osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu w  ZUS

 Jeżeli osoba zmarła podlegała ubezpieczeniu społecznemu w ZUS, czyli nie była rolnikiem podlegającym ubezpieczeniu w KRUS - zasiłek pogrzebowy wypłacany jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

1. Kto ma prawo do zasiłku pogrzebowego?

Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:

- osoby mającej ustalone prawo do emerytury lub renty,

- osoby mającej ustalone prawo do emerytury pomostowej,

- ubezpieczonego, w tym ubezpieczonego z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia,

- osoby mającej ustalone prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

- osoby, która zmarła w okresie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia,

- członka rodziny osoby wymienionej w pkt. 1-4

- osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania,.

- cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych pobierającej świadczenie pieniężne,

- osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny,

- członka rodziny osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny,

- osoby pobierającej rentę socjalną,

- osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach,

- osoby pobierającej rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach,

- członka rodziny osoby pobierającej rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach.

2. Osoby, które są uprawnione do złożenia wniosku o wypłatę zasiłku:

Członkowie rodziny:

-dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,

przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka,

- wnuki i rodzeństwo,

- małżonek (wdowa i wdowiec),

- rodzice, w tym ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające.

- Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu.

- Zasiłek pogrzebowy przysługuje także pracodawcy, domowi pomocy społecznej, gminie, powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli pokryły koszty pogrzebu.

3. Wysokość zasiłku

Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu, czyli wyłącznie raz i jednej osobie. Od 1 marca 2011 r. zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości 4.000 zł.

W razie pokrycia kosztów pogrzebu przez pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, instytucję zakonną lub diecezjalną, zasiłek przysługuje tym podmiotom w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż 4.000 zł.

Zasada ta ma także zastosowanie w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez inną osobę niż członek rodziny.

 W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty - proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu.

Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt państwa, organizacji politycznej lub społecznej, lecz członek rodziny poniósł również część jego kosztów, zasiłek pogrzebowy przysługuje temu członkowi rodziny w kwocie 4.000 zł.

4. Gdzie jest właściwy oddział ZUS?

Zasiłki pogrzebowe wypłacają oddziały ZUS.
Adresy placówek ZUS znajdują się na stronie internetowej Urzędu: WWW.zus.pl

5. Jak długo można starać się o wypłatę zasiłku?

Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie nie zgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje.
Jeżeli zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie nie było możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu.

Dokumentem potwierdzającym te okoliczności lub przyczyny jest zaświadczenie Policji
 lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności lub przyczyn uniemożliwiających zgłoszenie wniosku.

6. Wymagane dokumenty

Podstawowymi dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku pogrzebowego są:

- wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12 ) - link

- skrócony odpis aktu zgonu albo odpis zupełny aktu urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe,

- oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu, a jeżeli oryginały zostały złożone w banku - kopie rachunków potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem,

- dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo zgłaszającego wniosek z osobą zmarłą (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane),

- zaświadczenie płatnika składek o podleganiu ubezpieczeniu rentowemu w dniu śmierci (w przypadku gdy zmarła osoba ubezpieczona lub członek rodziny osoby ubezpieczonej), nie dotyczy to osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz osób z nimi współpracujących.

Tożsamość osoby występującej z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy jest ustalana na podstawie dokumentu ze zdjęciem.

Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt państwa, organizacji politycznej lub społecznej, wymagane jest zaświadczenie właściwego organu administracji państwowej lub organizacji stwierdzające pokrycie kosztów pogrzebu oraz rachunki kosztów poniesionych przez osobę występującą z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy.

Podstawa prawna:

art. 77-81 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), art. 10 i 26 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.), art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofi arom działań wojennych (Dz.U. Nr 249, poz. 1824 ze zm.),  art. 12a ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268 ze zm.), art. 20 ustawy z dnia 6 listopada  2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) i art. 12 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich  świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. Nr 97, poz. 800 ze zm.)

Informacja na podstawie: http://www.zus.pl/default.asp?p=4&id=439

ZASIŁEK POGRZEBOWY OSÓB UBEZPIECZONYCH W KRUS

Jeżeli osoba zmarła podlegała ubezpieczeniu społecznemu ROLNIKÓW w KRUS
- zasiłek pogrzebowy wypłacany jest przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

1. Komu przysługuje zasiłek pogrzebowy z KRUS?

Zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która poniosła koszty pogrzebu po śmierci:

  • ubezpieczonego, nie wyłączając osoby podlegającej tylko ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu,
  • uprawnionego do emerytury lub renty z ubezpieczenia,
  • członka rodziny osoby, o której mowa w pkt 1 lub 2, pozostającego na jej utrzymaniu i spełniającego warunki do renty rodzinnej,
  • osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia, lecz spełniała warunki do jej przyznania i pobierania.

Członkami rodziny, o których mowa w pkt 3, są:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
  • przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka,
  • wnuki, rodzeństwo,
  • małżonek (wdowa, wdowiec),
  • rodzice, w tym również ojczym i macocha oraz osoby przysposabiające,

Oprócz członków rodziny zasiłek pogrzebowy może otrzymać:

  • dom pomocy społecznej,
  • gmina,
  • powiat,
  • osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego,
  • inna osoba niż członek rodziny.

2. Jaka jest wysokość zasiłku pogrzebowego ?

Od 1 marca 2011 r. zasiłek pogrzebowy przysługuje w niezmiennej kwocie 4.000 zł.

W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez dom pomocy społecznej, gminę, powiat, instytucję zakonną lub diecezjalną, zasiłek pogrzebowy przysługuje tym podmiotom w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż 4.000 zł.

W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty - proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu.

Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt państwa, organizacji politycznej lub społecznej, lecz członek rodziny (inna osoba) poniósł również część jego kosztów, zasiłek pogrzebowy przysługuje temu członkowi rodziny (innej osobie) w kwocie 4.000 zł.

 W razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z prawem do zasiłku pogrzebowego na podstawie odrębnych przepisów, zasiłek ten przyznaje się na podstawie odrębnych przepisów.

 3. Jak długo można starać się o wypłatę zasiłku?

Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie nie zgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje.

Jeżeli zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie było niemożliwe  z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu.

 4. Jakie dokumenty są wymagane do złożenia wniosku?

 Do wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego należy dołączyć skrócony odpis aktu zgonu, oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane).

Dokumentem potwierdzającym odnalezienie zwłok lub zidentyfikowanie osoby zmarłej jest zaświadczenie Policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności lub przyczyn uniemożliwiających zgłoszenie wniosku.

Zasiłek wypłacany jest przez właściwy miejscowo oddział KRUS.
Adresy placówek: http://www.krus.gov.pl/

Wniosek KRUS – SR – 26 dostępny tutaj: http://www.krus.gov.pl/bip/formularze/swiadczenia/

 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. ujedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.)

Informacje na podstawie: http://www.krus.gov.pl/zadania-krus/swiadczenia/swiadczenia-z-ubezpieczenia-emerytalno-rentowego/zasilek-pogrzebowy/


Opracowanie: Wojtek Glac, 10.10.2012

dziedziczenie

Dziedziczenie

Kilka ważnych terminów:

- spadek – (art. 922 kc) – są to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które przechodzą 
z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób zgodnie z przepisami Księgi IV Kodeksu Cywilnego

Do spadku nie należą prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

- wstępni – osoby spokrewnione z sobą w linii prostej, bezpośredni przodkowie osoby
( np. dla dzieci  rodzice  dziadkowie  pradziadkowie itd.)

zstępni – potomkowie osoby fizycznej ( np. dzieci  wnuki  prawnuki, itd.)
Ustawa zalicza do zstępnych:

- naturalnych potomków osoby

- przysposobione, adoptowane przez niego dzieci

- dzieci pozamałżeńskie

- dzieci uznane przez niego jako własne

otwarcie spadku –następuje w chwili śmierci spadkodawcy, od tego zdarzenia spadkodawca nabywa spadek.

- długi spadkowe – należy pamiętać, że z przyjęciem spadku może wiązać się obowiązek spłaty zobowiązań zmarłego, o ile takie istniały

- odrzucenie spadku – można to zrobić TYLKO w ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku!
Nie złożenie stosownego oświadczenia o odrzuceniu spadku w tym terminie, uznawane jest za PRZYJĘCIE spadku!

Kto może dziedziczyć po zmarłym?

Do dziedziczenia po osobie zmarłej uprawnieni są:

jeżeli zmarły sporządził WAŻNY testament – osoby wskazane w testamencie jako spadkobiercy, zgodnie z rozporządzeniem zmarłego. Przy czym osoby uprawnione ustawowo do dziedziczenia, a pominięte w testamencie mają prawo do zwrócenia się o zachowek.

- jeżeli zmarły nie sporządził testamentu – osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego, które można podzielić na III grupy uprawnionych:

Grupa I. (art. 931 kc) ( dzieci i małżonek)

Dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Przy czym część spadku przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Należy zwrócić uwagę, że : Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. 
Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Grupa II. Art. 932 kc ( małżonek, rodzice, rodzeństwo i ich zstępni)

§ 1.W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2.Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3.W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4.Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5.Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Grupa III. Art. 934 kc ( dziadkowie)

 § 1.W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

§ 2.Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.

§ 3.W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Ostatnia w „kolejce” uprawnionych do dziedziczenia jest gmina, ale wyłącznie wtedy, gdy nie jest możliwe dziedziczenie w ramach w/w grup.

Jak formalnie przeprowadzić sprawę spadkową?

Dokumenty.

Dla przeprowadzenia postępowania spadkowego wymagane będą następujące dokumenty:

- akt zgonu spadkodawcy

- akt małżeństwa ( jeżeli dziedziczy małżonek)

- akt urodzenia ( jeżeli dziedziczą dzieci)

- testament, jeżeli jest w dyspozycji Spadkobierców,

- inne, wskazane przez Sąd.

1. Notarialnie

 Aby przeprowadzić sprawę spadkową czynnością notarialną, muszą być na niej obecni wszyscy uprawnieni spadkobiercy. Nie można ustanowić pełnomocnika!

Notariusz sporządza wówczas protokół dziedziczenia, uwzględniający podział ułamkowy masy spadkowej pomiędzy spadkobierców.

Jeżeli spadkobiercy przedstawią testament- Notariusz zobowiązany jest do jego otwarcia i ogłoszenia spadkobiercom. Postanowienia ważnego testamentu są wiążące.

 Obydwie czynności są podstawą do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, będącego dokumentem potwierdzającym nabycie i prawo do właściwej części spadku.

Czynność notarialna rejestrowana jest w systemie informatycznym.

2. W Sądzie.

 Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć w sądzie każdy spadkobierca, 

w każdym czasie po jego otwarciu. Przy czym, jeżeli wniosek składany jest w ciągu 
6 miesięcy od śmierci spadkodawcy konieczne będzie złożenie oświadczenia o przyjęciu 
/ odrzuceniu spadku. We wniosku należy zawrzeć imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa ze zmarłym i adresy wszystkich Spadkobierców! 
Wniosek składa się w Sądzie właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

 Na rozprawie obowiązkowo musi być obecna osoba, która złożyła wniosek. 

Pozostali spadkobiercy zostaną zawiadomieni przez Sąd o terminie rozprawy, ale nie muszą być na niej obecni, chyba, że Sąd postanowi inaczej i wezwie ich do stawiennictwa.

3. Urząd Skarbowy

Osoby najbliżej spokrewnione, które nabyły spadek nie mają obowiązku opłacenia podatku od nabycia spadku.

Do tej grupy podatkowej Ustawa zalicza:

Małżonka, dzieci, wnuki (zstępni), rodziców, dziadków (wstępni) rodzeństwo, ojczyma, macochę, pasierba, rodzeństwo przyrodnie.

Zobowiązani do opłacenia podatku są od nabycia spadku są dalsi krewni i inni spadkobiercy. Zgodnie z regułą, że im dalszy stopień pokrewieństwa, tym wyższy podatek.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Opracowanie: Wojtek Glac


Uwaga! Powyższe informacje należy traktować wyłącznie jako pobieżne i instrukcyjne.
Z uwagi na indywidualny charakter przedmiotowych spraw, tryb ich przeprowadzenia może być dłuższy i bardziej skomplikowany.
Fundacja Nagle Sami nie ponosi odpowiedzialności, za czynności przeprowadzane na podstawie zawartych na stronie informacji.

W celu konsultacji sprawy zachęcamy do kontaktu z nami: prawnik@naglesami.org.pl 

ośrodki pomocy społecznej

Listę wszystkich ośrodków pomocy społecznej znaleźć można tutaj

dyżury prawnicze

W celu konsultacji spraw zachęcamy do kontaktu z nami pod adresem e-mail: prawnik@naglesami.org.pl 

 

napisz do nas

W celu konsultacji sprawy zachęcamy do kontaktu z nami pod adresem e-mail: prawnik@naglesami.org.pl 

Prosimy o sprawdzanie folderu SPAM na swoim koncie, gdyż zdarza się, że nasze odpowiedzi na Państwa maile trafiają bezpośrednio do SPAMu i Państwo ich nie otrzymują w skrzynce odbiorczej.

pomoc ubezpieczeniowa

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie ubezpieczenia oraz ZUS, masz pytania, napisz do nas na: prawnik@naglesami.org.pl. Nasz prawnik skontaktuje się z Państwem w przeciągu 48h.

Drodzy Czytelnicy! Dokładamy wszelkich starań, aby nasza strona była Wam jak najbardziej pomocna. Pamiętajcie jednak, że każda życiowa sprawa, problem, zagadnienie jest wyjątkowe i indywidualne, może wymagać profesjonalnej pomocy.
Nasza strona nie jest poradnikiem, ani encyklopedią wiedzy.
Fundacja Nagle Sami, nasi współpracownicy i przyjaciele dokładają wszelkich profesjonalnych starań, ale ze względu na zawiłość większości spraw, nie mogą ponosić odpowiedzialności, za działania podejmowane przez Was na podstawie zawartych tu informacji.

© 2012 Fundacja Nagle Sami. Wszelkie prawa zastrzeżone.